Ειρήνη!

Μπορούν η ενσυναίσθηση και η αποδοχή της ματαίωσης να σταματήσουν ένα πόλεμο;

Μπορούν η ενσυναίσθηση και η αποδοχή της ματαίωσης να σταματήσουν ένα πόλεμο; Ο πόλεμος ειναι μια τραγική κατάσταση. Και εμείς εδώ στη χώρα μας έχουμε ταρακουνηθεί από αυτό που συμβαίνει στη Γάζα. Το αποτρόπαιο της απόλυτης βίας. Πρόσφατα είχαμε στο Ν. Ηράκλειο και στο κέντρο της Αθήνας τις ακρότητες από φασίστες. Όλο αυτό με κάνει να σκέφτομαι, άραγε υπάρχει ελπίδα για ειρήνη; Είτε στην κλίμακα μεταξύ λαών, είτε μεταξύ κοινωνικών ομάδων ή και μέσα στην οικογένεια και τελικά εντός μας. Η απάντηση που ακόμα επεξεργάζομαι έρχεται από την μελέτη μου για την εκπαίδευση στη θεραπεία μέσω τεχνών και τις αντικειμενοτρόπες σχέσεις. Θα εξηγήσω παρακάτω τι είναι αυτό. Και πως η ενσυναίσθηση και η αποδοχή της ματαίωσης είναι ικανές να σταματήσουν τον πόλεμο.

Τι είναι οι αντικειμενοτρόπες σχέσεις;

Είναι οι πρώτες πρώτες σχέσεις που έχουμε στη ζωή μας. Η θεωρεία αναπτύχθηκε από την Melanie Klein και των Winnicot και άλλους σημαντικούς ερευνητές. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρεία η μητρική εικόνα αναπαριστά για το παιδί ένα Αντικείμενο και έτσι εκείνο είναι το Υποκείμενο. Ο γονιός και πολύ περισσότερο η εσωτερικευμένη εικόνα του έχει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της αίσθησης εαυτού του παιδιού. Αυτές οι σχέσεις είναι τα θεμέλια για κάθε σχέση που θα κάνει το παιδί και αργότερα ο ενήλικας. 

Το πρώτο στάδιο

 Στο πρώτο στάδιο το παιδί νιώθει πως είναι ένα με την μητέρα του. Ταυτόχρονα αρχίζει να διαφοροποιεί τη μητερα ως το γνωστό αντικείμενο και αυτό που του καλυπτει τις ανάγκες του ως το καλό στήθος. Το κακό στήθος είναι κάθε τι άγνωστο και τρομαχτικό, που δεν μπορεί να καλυψει τις ανάγκες του και το φοβίζει. Εδώ λοιπόν έχουμε μια αντίληψη που υπερισχύει το μαύρο-άσπρο, όλα ή τίποτα, καλό- κακό. Το παιδί θέλει να έλξει τη μητέρα του για να καλύψει τις ανάγκες του μέσα από εκείνη, ταυτόχρονα αναπτύσει μια επιθετικότητα προς εκείνη, καθώς όσο μεγαλώνει κάποιες ανάγκες του καθυστερούν να καλυφθούν και βιώνει ματαίωση, αλλά και λόγο της εσωτερικής του ενόρμησης. Ο ναρκισισμός του παιδιού, με την αίσθηση παντοδυναμίας που έχει, καθώς τα πάντα στρέφονται γύρω από εκείνον και οι άλλοι είναι εκεί για να καλύπτουν τις ανάγκες του, πέρνει τη θέση σε μια πιο ώριμη στάση.

Το δεύτερο στάδιο

Το στάδιοα αυτό σύμφωνα με την θεωρεία αυτή λέγεται Καταθλιπτική φάση, και δεν ταυτίζεται με την κατάθλιψη. Είναι το στάδιο που το παιδί μαθαίνει πως παρά την επιθετικότητα του αγαπιέται, όταν έχει γονείς που το αποδέχονται όπως είναι. Ταυτόχρονα μαθαίνει να αποδέχεται τη ματαίωση πχ το φαγητό θα είναι έτοιμο σε μισή ώρα και ας γουργουρίζει η κοιλια μου, μπορώ να περιμένω. Το παιδί αρχίζει να αποκτά ενσυναίσθηση, πως και η μαμά είναι άνθρωπος και έχει ανάγκες πχ και μπορεί και συντονίζεται και συνηχεί μαζί της. Ο ‘’επαρκής καλός γονέας’’, έννοια που όρισε ο Winnicot επιτρέπει στο παιδί να είναι αυθεντικό, και εκείνο αναπτύσσεται με τον αληθινό εαυτό του. Σε αντίθετη περίπτωση εμφανίζει σημαντικές ελλείψεις στην ικανότητα να έχει υγιείς σχέσεις, ενώ σε ακραίο βαθμό αναπτύσσει ακραίες συμπεριφορές, βία ή κατάθλιψη και άλλες μορφές ψυχοπαθολογίας.

Σε μια κοινωνία που δεν αντέχει τη ματαίωση θρέφεται ο πόλεμος

Στην κοινωνία μας όλα γίνονται για άμεση κατανάλωση. Το fast food το βρίσκουμε από το φαγητό, ως τις σχέσεις, τη μάθηση ακόμα και τη θεραπεία. Η ματαίωση δεν χωράει πουθενά. Οι γονείς δεν ξέρουν τι να κάνουν με τις δικές τους ματαιώσεις και πως να διαχειριστούν την ματαίωση των παιδιών τους σε μια κοινωνία που πρέπει να τρέχεις για τα πάντα, ειδικά ως μάνα, και να είσαι άψογη/ος/ο σε όλα. Όταν η εγωπάθεια είναι αυτή που θρέφει τον καταναλωτισμό. Όσο γίνεσαι πιο πολύ φιλάρεσκος τόσο πιο πολυ αγοράζεις, τόσο πιο πολλά χρήματα βγάζουν οι μεγάλες εταιρείες. Και η ενσυναίσθηση γίνεται αδυναμία.

 Όταν ακόμα είμαστε στη λογική όλα είναι μαύρο και άσπρο, καλό- κακό δεν υπάρχει αποδοχή της διαφορετικότητας. Υπάρχει ακρότητα, ρατσισμός, φασισμός. Ο μετανάστης γίνεται το’’κακό στήθος’’. Η Λοατκι κοινότητα το ίδιο. Πόσο μάλλον αυτός που έχει άλλη θρησκεία από εσένα. Όλη η επιθετικότητα γίνεται τότε δικαίωμα στο να έχω όπλο και να σκοτώνω ακόμα και άμαχο πληθυσμό. Το ‘’κακό στήθος’’ πρέπει να εξολοθρεφτεί. 

Η ειρήνη βασίζεται στην ενσυναίσθηση και στην αποδοχή της ματαίωσης

Η ενσυναίσθηση με μαθαίνει πως κι εσύ πονάς, όπως κι γω. Πως αν σε χτυπήσω θα κλάψεις, όπως κι γω. Σε μαθαίνει πως έχει αξία η άλλη/ο άλλος/το άλλο. Και πως η γυναίκα δεν είναι μόνο ένα ‘’καλό στήθος’’ να μου ικανοποιεί όλες τις ανάγκες. Αλλά είναι ένας άνθρωπος με αξία. Πως ο κόσμος δεν ανήκει σε μια θρησκεία μόνο. Αλλά πως οι διαφορετικές θρησκείες και πολιτισμοί εμπλουτίζουν επ άπειρον την ανθρώπινη εμπειρία. 

Και ναι η ματαίωση είναι κομμάτι της ζωής. Πως πολλά πράγματα για να γίνουν θέλουν χρόνο και υπομονή. Πως δε μπορώ με τη βία να πάρω αυτό που θέλω από έναν άλλο άνθρωπο για να μη ματαιωθώ. Ναι ο Πολιτισμός Φροντίδας είναι το επόμενο στάδιο ωρίμανσης της ανθρωπότητας. Και η θεραπεία είναι ένας σημαντικός δρόμος προς τα εκεί. 

Αν δυσκολεύεσαι στις σχέσεις, νιώθεις ένταση και θυμό που δε μπορείς να διαχειριστείς, κάλεσέ με στο 6955567701 ή στείλε μου mail στο info@flourish.gr να κανονίσουμε μαζί την πρώτη μας συνεδρία, ψυχολογικής υποστήριξης.

Πηγές:

-Τα μυστικά της Εκφραστικής Θεραπείας μέσω τεχνών και coaching, Δρ. Άβι Γκόρεν Μπαρ, εκδόσεις Καστανιώτη

-Θεωρίες Προσωπικότητας και κλινική πρακτική, Γρηγόρη Ποταμιάνου, εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα