Δυνάμεις χαρακτήρα

Δυνάμεις χαρακτήρα και ψυχική ανθεκτικότητα-μια σημαντική προσφορά της θετικής ψυχολογίας στη ψυχική υγεία

Τι είναι οι δυνάμεις χαρακτήρα και πως στηρίζουν την ψυχική ανθεκτικότητα; Διανύουμε μια περίοδο που απαιτεί από εμάς να μπορούμε να ανταπεξέλθουμε στις δυσκολίες. Η κρίση με τον covid , η οικονομική κρίση, κοινωνικοπολιτικές αναταράξεις και παγκόσμια γεγονότα μας επηρεάζουν. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να θωρακίσουμε την ψυχική και σωματική μας υγεία όσο γίνεται καλύτερα. Να στραφούμε στη δύναμή μας και να αντλήσουμε ενέργεια από εκεί που εύκολα έχουμε πρόσβαση. Οι δυνάμεις χαρακτήρα είναι ακριβώς αυτό που χρειαζόμαστε. Μια σημαντική συνεισφορά της επιστήμης της θετικής ψυχολογίας στην ανθρώπινη κοινωνία.

Τι ορίζουμε ως δυνάμεις χαρακτήρα;

Είναι τα δυνατά στοιχεία του χαρακτήρα και οι αρετές μας. Αφορούν όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που τροφοδοτούν την ανάπτυξη και άνθιση μας. Είναι τα στοιχεία εκείνα που μας κάνουν ψυχικά ανθεκτικούς καθώς λειτουργούν προστατευτικά σε σχέση με την ψυχική ασθένεια. Ακόμη είναι τα θεμέλια πάνω στα οποία χτίζεται η ανθρώπινη ευημερία, και η καλή ζωή που δομείται από την ικανοποίηση που προσφέρει το να θέτουμε σε πράξη τις δυνάμεις χαρακτήρα μας. Και ειδικά όταν τα αξιοποιούμε στην καθημερινότητά μας, στην εργασία, στην οικογένεια, τη φιλία, την υγεία. Αποτελούν εκδηλώσεις όλων των θετικών μας στοιχείων, που βοηθάνε να αξιοποιήσουμε όλο το δυναμικό μας.

Οι 6 κατηγορίες δυνάμεων χαρακτήρα

Οι δυνάμεις χαρακτήρα είναι στο σύνολο 24. Χωρίζονται σε 6 κατηγορίες ως εξής:

  1. Η υπερβατικότητα: Είναι οι δυνάμεις χαρακτήρα που μας βοηθούν να συνδεθούμε με το Όλον και να υπερβούμε τα όρια του εαυτού, ως μέρος του σύμπαντος. Δίνουν ισχυρό νόημα για τη ζωή και είναι εξαιρετικά γόνιμες σε περιόδους δυσκολιών. Η πνευματικότητα, η εκτίμηση για την ομορφιά, η ελπίδα η ευγνωμοσύνη  και το χιούμορ συγκαταλέγονται σε αυτές
  2. Η σοφία: Είναι οι δυνάμεις χαρακτήρα που αφορούν απόκτηση γνώσεων μέσα από τη μάθηση που στηρίζει κάθε πτυχή της ζωής μας με σκοπό να αποφασίζουμε και να δρούμε μέσα από σοφία. Σε αυτές συγκαταλέγονται η περιέργεια, η αγάπη για τη μάθηση, η προοπτική και η κριτική ικανότητα.
  3. Ανθρωπισμός: Διαπροσωπικές δυνάμεις που βοηθούν τις ανθρώπινες σχέσεις να είναι υγιείς, θερμές και καλές. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται η κοινωνική νοημοσύνη, η αγάπη και η καλοσύνη
  4. Κουράγιο: Συναισθηματικές δυνάμεις που τροφοδοτούν το κίνητρο καθώς και τη θέληση για επίτευξη στόχων παρά τις δυσκολίες. Σε αυτές ανήκουν το θάρρος, η ζέση, η ειλικρίνεια και η επιμονή
  5. Η εγκράτεια: Δυνάμεις που προστατεύουν από κάθε είδους υπερβολής. Σε αυτές ανήκουν η σωφροσύνη, η αυτορρύθμιση, η ταπεινότητα και η συγχώρεση
  6. Η δικαιοσύνη: Κοινωνικές δυνάμεις που αφορούν την ομαλή, ισορροπημένη και υγιής κοινωνική ζωή. Εδώ συγκαταλέγονται η δικαιοσύνη, η ηγεσία και η συμμετοχή στα κοινά

Η ψυχική ανθεκτικότητα και οι δυνάμεις χαρακτήρα

Η ψυχική ανθεκτικότητα είναι όταν συμβαίνουν δύσκολες καταστάσεις να λυγίζω χωρίς να σπάω. Είναι η ικανότητα να ξεπερνάω αυτές τις καταστάσεις και να επανέρχομαι στην πορεία της ανάπτυξής μου. Μας επιτρέπει να πάρουμε μια ανάσα, να αναδιοργανωθούμε και να πάρουμε τις κατάλληλες αποφάσεις για να λύσουμε τα προβλήματά μας. Οι καλύτεροι σύμμαχοί μας σε αυτό είναι οι δυνάμεις χαρακτήρα. Και ειδικά όταν ξέρουμε ποιες είναι τότε ξέρουμε που να στραφούμε για να γερή ενδυνάμωση, να γεμίσουμε τις αποθήκες δύναμής μας και έτσι να δράσουμε.

Ένα παράδειγμα

Πριν λίγα χρόνια έκανα μια δύσκολη δουλειά στην Αγγλία. Πολλές ώρες, δύσκολες συνθήκες που αφορούσε σοβαρά θέματα υγείας άλλων ανθρώπων. Έπρεπε να είμαι γερή και δυνατή να ανταπεξέρχομαι σε σοβαρές κρίσεις και να εργάζομαι υπό πίεση. Συχνά ήθελα να τα παρατήσω. Αυτό που με βοήθησε ήταν πως αξιοποίησα τις δυνάμεις χαρακτήρα μου. Η εκτίμηση για την ομορφιά, η πνευματικότητα, η αγάπη ήταν αυτές που με στήριξαν. Η εκτίμηση για την ομορφιά με βοήθησε καθώς υπό καταστάσεις έντονου στρες άρχισα να γράφω ποίηση για αυτό που περνούσα. Ακόμη, η πνευματικότητα έδινε νόημα σε όλη αυτή τη πρόκληση καθώς με έκανε να καταλάβω πως αυτό που έκανα ήταν μια σημαντική υπηρεσία προς τον άνθρωπο. Και η αγάπη με έκανε να δω μέσα από τα μάτια της τους άλλους, κάτι που με απελευθέρωνε από τη δυσαρέσκεια. Χωρίς αυτά δεν ξέρω αν θα τα είχα καταφέρει.

Κάνοντας κλικ εδώ μπορείς να βρεις τις δικές σου δυνάμεις χαρακτήρα. Επίσης μπορούμε ύστερα μαζί να τις δούμε αναλυτικά μέσα από από ατομικές συνεδρίες θετικής ψυχολογίας. Και ειδικά αν δυσκολεύεσαι να αξιοποιήσεις τις δυνάμεις σου, και να έχεις ψυχική ανθεκτικότητα σου

Σε επόμενα άρθρα θα γίνει ανάλυση κάποιων σημαντικών δυνάμεων χαρακτήρα και της σχέσης τους με τη ψυχική υγεία και ανθεκτικότητα

Πηγές:

https://www.viacharacter.org/topics/articles/bouncing-forward-not-bouncing-back-adapting-with-resilience-part-one

Peterson, C., & Selligman , M. (2004). Character strengths and virtues. Oxford University Press.

Σταλίκας, Α., Γιωτσίδη Β., & Καρακασίδου, Ε. (2020). Κατακτώντας την ευημερία. Θετικές παρεμβάσεις και βιωματικές ασκήσεις. Αθήνα: Μοτίβο Εκδοτική

Σταλίκας Α., Μυτσκίδου Π. (2011). Εισαγωγή στη Θετική Ψυχολογία. Αθήνα: Εκδόσεις Τόπος