Βασικές ψυχολογικές ανάγκες-Ποιος ο ρόλος της θετικής ψυχολογίας;

Ποιες είναι οι βασικές ψυχολογικές ανάγκες; Ποιος είναι ο ρόλος της θετικής ψυχολογίας για να μπορώ να τις καλύπτω; Είναι σημαντικό να γνωρίζω τις ψυχολογικές μου ανάγκες. Συχνά δίνω βάρος στις υλικές ανάγκες ή σε ανάγκες που η κοινωνία μου βάζει να καλύψω. Συχνά όμως παραβλέπω το γεγονός πως έχω ανάγκες ως ψυχή. Βλέπω πως νιώθω όλο και περισσότερο άγχος, πως με κάτι δε νιώθω καλά που δεν μπορώ να το προσδιορίσω. Ή που το νιώθω και κατανοώ κάπως τι αφορά, αλλά το προσεγγίζω επιφανειακά. Μάλιστα συχνά το βάζω κάτω από το χαλί. Η ψυχολογία και ειδικά η θετική ψυχολογία έχει να μου πει πως εκεί ακριβώς βρίσκεται η πηγή για την ευημερία μου. Στα μέρη εντός μου, που δεν γυρίζω να κοιτάξω.

Ζω τη πιο όμορφη περιπέτεια της ζωής μου όταν μπαίνω στη διαδικασία να ανακαλύψω εμένα και τη σχέση μου με το όλον

Η θεωρία των βασικών ψυχολογικών αναγκών

Η θεωρία των βασικών ψυχολογικών αναγκών με βάση τους E.L. Deci και R.M. Ryan πηγάζει από την θεωρία του αυτό-καθορισμού. Επίσης αφορά την αντίληψη ότι ο άνθρωπος είναι ένας αυτόνομος οργανισμός με φυσική τάση και εγγενείς δυνάμεις ανάπτυξης και ωρίμανσης. Ο κάθε άνθρωπος έχει το κάλεσμα να κάνει επιλογές ώστε να εξελίξει το δυναμικό του. Όταν καλύπτω τις βασικές μου ψυχολογικές ανάγκες οδηγώ τη δράση μου προς την ολοκλήρωση και τη βαθιά αίσθηση του εαυτού μου. Και αυτό το πετυχαίνω μέσα από δραστηριότητες και περιβάλλοντα που έχουν νόημα και ενδιαφέρον.

Ποιες είναι αυτές οι ανάγκες;

Για τους συγκεκριμένους ερευνητές οι βασικές ψυχολογικές ανάγκες είναι η αυτονομία, η επιδεξιότητα και η συσχέτιση.

Η αυτονομία αφορά το πως μπορώ να βιώνω την εαυτή μου/τον εαυτό  ως αιτιώδη παράγοντα στις αλλαγές στο περιβάλλον μου. Έχει να κάνει με το γεγονός ότι εκφράζω όσα έχω μέσα μου ελεύθερα και αρμονικά σε σχέση με το περιβάλλον μου. Και αυτό με τέτοιο τρόπο που να νιώθω πως οι άλλοι με ακούν, χωρίς όμως να αναπτύσσω εξάρτηση προς αυτούς.

Η επιδεξιότητα αφορά την αίσθηση πως χρησιμοποιώ τις ικανότητές μου και νιώθω ότι ολοκληρώνω κάτι το οποίο έχω σκοπεύσει να κάνω. Δηλαδή κάνω καλή διαχείριση των δυνάμεων και των καταστάσεων που βιώνω και να βρίσκω τρόπους να αναπτύσσομαι μέσα από αυτές.

Η συσχέτιση έχει να κάνει με την ανάγκη μου να είμαι κοντά σε άλλους ανθρώπους. Επίσης δείχνει πόσο σημαντικό είναι να φροντίζω τις σχέσεις μου, να αγαπώ και να λαμβάνω αποδοχή, κατανόηση και αγάπη. Επιπρόσθετα, μέσα από τους άλλους μπορώ να διευρύνω τα όρια του είναι μου σε σημεία που μόνη/ος/ο δεν θα είχα φανταστεί.

Ποιος ο ρόλος της θετικής ψυχολογίας στη κάλυψη βασικών αναγκών;

Η θετική ψυχολογία με προσανατολίζει στο να βρίσκω τους πιο κατάλληλους για μένα πόρους για να καλύπτω τις ανάγκες μου. Και αυτό με έναν τρόπο που να έχει θετική έκβαση. Ένας βασικός τρόπος είναι να καταλάβω αυτό που είχε διαπιστώσει ο Victor Frankl (ο εμπνευστής της λογοθεραπείας. Λόγος=νόημα) Πως κάθε τι στη ζωή μου έχει νόημα. Όμως το νόημα αυτό είναι μια προσωπική ανακάλυψη. Επίσης το τι νόημα φέρει για μένα η αυτονομία, η επιδεξιότητα και η συσχέτιση είναι μια δική μου υπόθεση. Μέσα από το νόημα μπορώ ακόμα και στις πιο δύσκολες συνθήκες να δω την αξία της ζωής. Και είναι κάτι που ο Victor Frankl το απέδειξε, καθώς επέζησε μέσα σε συνθήκες Άουσβιτς. Στο βιβλίο του ”το νόημα της ζωής” αναλύει ακριβώς αυτό το φαινόμενο, της δύναμης του νοήματος σε σχέση με τον πόνο και την κακουχία.

Ακόμη, είναι η βάση για να αντιμετωπίζω τη ματαίωση και τη δυσκολία. Όταν βλέπω πως κάτι δεν πάει όπως θα ήθελα, ή πως οι συνθήκες είναι πολύ περιορισμένες για την αυτονομία μου, το να αντιληφθώ πως και αυτό ακόμα έχει το νόημα του μου δίνει δύναμη να συνεχίσω. Και αυτό είναι πολύτιμο. Υπάρχουν πολλά άλλα ακόμη που η θετική ψυχολογία προσφέρει στις βασικές ψυχολογικές ανάγκες. Επίσης υπάρχουν και άλλες θεωρίες που φωτίζουν και άλλες πτυχές των ψυχολογικών αναγκών μου. Θα ακολουθήσουν επόμενα άρθρα με αυτά, όπου θα δούμε έννοιες όπως η δημιουργικότητα και οι δυνάμεις χαρακτήρα.

Αν νιώθεις ότι έχεις δυσκολία στο να καλύψεις τις βασικές σου ψυχολογικές ανάγκες σου προτείνω να κάνουμε μαζί ατομικές συνεδρίες.

Επίσης αν θέλεις να δουλέψεις το πως μπορείς να έρθεις πιο κοντά στον εαυτό σου/εαυτή σου και να καλύπτεις καλύτερα τις ανάγκες σου, έλα στον κύκλο συναντήσεων-Authentic Connection: Χτίζοντας συναισθηματική και κοινωνική νοημοσύνη για την κοινότητα που ανθίζει.